Ziemniaki Provita: fioletowy kolor i ciekawy smak

Fioletowe ziemniaki od razu zwracają uwagę. Na zewnątrz wyglądają ciemniej niż klasyczne żółte odmiany, a po przekrojeniu pokazują fioletowy, czasem lekko marmurkowy miąższ. Provita jest jedną z takich odmian: ciekawą wizualnie, ale nadal normalną odmianą ziemniaka do kuchni, nie dekoracją ani kulinarną sztuczką.

W praktyce najważniejsze pytanie brzmi: czy Provita różni się od zwykłego ziemniaka tylko kolorem, czy także smakiem i zastosowaniem? Różnice są, ale warto opisać je spokojnie, bez przesady.

Co to jest Provita?

Provita to odmiana ziemniaka o fioletowej skórce i fioletowym miąższu. Według danych odmianowych jest wpisana do Krajowego Rejestru jako odmiana jadalna. Hodowla Ziemniaka Zamarte opisuje ją jako pierwszą polską odmianę o fioletowej barwie miąższu.

To ważne, bo fioletowy kolor nie oznacza, że ziemniak został barwiony albo jest "egzotycznym" warzywem z drugiego końca świata. To cecha odmianowa. Tak jak jedne ziemniaki mają żółty miąższ, inne biały, a jeszcze inne czerwoną skórkę, Provita wyróżnia się fioletem.

Skąd bierze się fioletowy kolor?

Za fioletowy kolor ziemniaków odpowiadają naturalne barwniki roślinne z grupy antocyjanów. To te same związki, które kojarzymy z ciemnymi owocami i warzywami, choć ich skład i ilość zależą od konkretnej rośliny oraz odmiany.

W ziemniakach takich jak Provita antocyjany znajdują się w miąższu, dlatego kolor widać po przekrojeniu, a nie tylko na skórce. Nie każda bulwa musi wyglądać identycznie. Kolor może być mocniejszy albo jaśniejszy, czasem z widocznym marmurkowym układem w środku.

Czy fioletowe ziemniaki są zdrowsze?

Tu trzeba uważać z obietnicami. Provita jest ciekawą odmianą, bo zawiera naturalne barwniki i wybrane związki bioaktywne, ale nadal jest po prostu ziemniakiem. Nie warto pisać, że "leczy" albo zastępuje dietę zaleconą przez lekarza.

Badania porównujące Provitę z żółtą odmianą Ismena wskazywały, że fioletowa odmiana może mieć wyższe poziomy wybranych związków, między innymi polifenoli i kwasów fenolowych. To dobry argument za tym, że fioletowe ziemniaki są ciekawym urozmaiceniem diety, ale nie powód do robienia z nich produktu medycznego.

Najuczciwiej powiedzieć tak: Provita daje kolor, różnorodność i naturalne związki charakterystyczne dla ciemnofioletowych warzyw. Reszta zależy od całego sposobu odżywiania, przygotowania potrawy i ilości dodatków.

Jak smakuje Provita?

Smak Provity jest ziemniaczany, ale nieco inny niż w klasycznych żółtych odmianach. Można go opisać jako delikatny, lekko ziemisty, czasem z subtelną orzechową nutą. Nie jest to jednak smak tak mocny, żeby zdominował danie.

Dla wielu osób największą różnicą będzie wygląd. Fioletowe ziemniaki na talerzu od razu zmieniają charakter potrawy. Nawet proste pieczone ćwiartki albo sałatka ziemniaczana wyglądają mniej zwyczajnie.

Do czego używać fioletowych ziemniaków?

Provita jest odmianą kulinarną typu B, czyli ogólnoużytkową. W kuchni taki typ zwykle dobrze sprawdza się tam, gdzie ziemniak ma pozostać dość zwarty, ale nie być twardy i szklisty.

Najlepsze zastosowania:

• gotowanie w mundurkach - skórka pomaga ograniczyć wypłukiwanie koloru
• pieczenie w ćwiartkach - kolor zostaje dobrze widoczny na talerzu
• sałatki ziemniaczane - fioletowe kawałki ładnie kontrastują z jajkiem, ogórkiem, cebulą albo ziołami
• gotowanie na parze - delikatniejsza obróbka pomaga zachować strukturę
• purée mieszane - można połączyć Provitę z żółtą odmianą, jeśli chcesz łagodniejszy kolor i smak

Można też robić z niej chipsy albo talarki z piekarnika. Trzeba tylko pilnować temperatury, bo przy zbyt mocnym przypieczeniu fioletowy kolor łatwo przechodzi w ciemny brąz.

Jak gotować, żeby nie stracić koloru?

Najprościej gotować Provitę w mundurkach albo na parze. Obrane i długo gotowane ziemniaki mogą oddać część barwnika do wody, przez co kolor stanie się mniej intensywny. Przy pieczeniu warto kroić ziemniaki na równe kawałki i nie przesuszać ich zbyt długo.

Jeśli chcesz pokazać kolor na talerzu, nie przykrywaj go ciężkim sosem. Lepiej sprawdzą się proste dodatki: masło, oliwa, sól, koperek, czosnek, rozmaryn albo jogurtowy sos z ziołami.

Czy Provita to ziemniaki truflowe?

W internecie fioletowe ziemniaki bywają potocznie nazywane "truflowymi", głównie przez kolor i nietypowy wygląd. Warto jednak rozróżnić nazwy. Provita to konkretna odmiana ziemniaka, a nie trufla i nie produkt o smaku trufli.

Jeśli ktoś szuka "ziemniaków truflowych", często ma na myśli właśnie ciemne, fioletowe ziemniaki do efektownych dań. Provita pasuje do takiego zastosowania wizualnie, ale jej smak nadal pozostaje smakiem ziemniaka.

Jak przechowywać Provitę?

Tak samo jak inne ziemniaki: chłodno, ciemno i przewiewnie. Nie warto myć bulw przed odłożeniem do przechowywania, bo wilgoć skraca trwałość. Jeśli ziemniaki są niemyte i mają na sobie odrobinę ziemi, nie jest to wada. Przy dłuższym trzymaniu często jest to nawet korzystniejsze niż idealnie umyta skórka.

Najgorsze warunki to ciepła, jasna kuchnia i szczelna foliowa torba. W świetle ziemniaki mogą zielenieć, a w cieple szybciej kiełkują.

Dla kogo to dobry wybór?

Provita jest dla osób, które lubią gotować prosto, ale chcą czasem położyć na talerzu coś mniej oczywistego. Dobrze sprawdzi się przy pieczonych ziemniakach, sałatkach, przystawkach i daniach, w których kolor ma znaczenie.

Nie zastąpi każdej odmiany. Jeśli ktoś chce klasyczne ziemniaki do codziennego obiadu, Gala albo Red Sonia będą bardziej przewidywalne. Jeśli jednak szukasz odmiany, która wyróżnia się wyglądem i daje ciekawy efekt w kuchni, fioletowa Provita jest jedną z najciekawszych opcji.

Pochodzenie Provity

Provita została wyhodowana przez Hodowlę Ziemniaka Zamarte Sp. z o.o. — polską firmę z Zamarte w województwie kujawsko-pomorskim. To jedyna polska odmiana o fioletowej barwie miąższu wpisana do Krajowego Rejestru Odmian prowadzonego przez COBORU. Rejestracja oznacza, że odmiana przeszła wieloletnie badania polowe potwierdzające jej cechy: stabilność koloru, plonowanie i przydatność kulinarną.

To ważne, bo fioletowy ziemniak z polskiej hodowli jest przystosowany do naszego klimatu i gleby — nie wymaga specjalnych warunków. Sadzeniaki są łatwiej dostępne niż u zagranicznych odmian fioletowych jak Vitelotte (Francja) czy Purple Majesty (USA).

Provita a inne fioletowe odmiany na świecie

Na świecie istnieje kilkanaście odmian fioletowych ziemniaków. Provita różni się od nich przede wszystkim dostępnością i przystosowaniem do polskich warunków:

• Vitelotte (Francja) — bardzo stara odmiana (XIX wiek), intensywnie fioletowa, wąskie podłużne bulwy. Niskie plony, droga, praktycznie niedostępna w Polsce. Używana głównie w haute cuisine.
• Purple Majesty (USA) — amerykańska odmiana o ekstremalnie intensywnym kolorze. Hodowana pod kątem maksymalnej zawartości antocyjanów. W Polsce niedostępna.
• Blue Congo (Skandynawia) — niebiesko-fioletowa skórka, fioletowy miąższ z białymi plamkami. Dostępna w niektórych polskich sklepach nasiennych.

Provita jest opcją najbardziej praktyczną w polskich warunkach — i jako jedyna pochodzi z rodzimej hodowli.

Wartości odżywcze

Według danych Instytutu Żywności i Żywienia, 100 g gotowanego ziemniaka dostarcza średnio 77 kcal, 17 g węglowodanów, 2 g białka, potas (ok. 420 mg) i witaminę C. Fioletowe odmiany dodatkowo zawierają antocyjany — te same barwniki co jagody, borówki czy czerwona kapusta.

Badania opublikowane w Journal of Agricultural and Food Chemistry (2012) wskazują, że fioletowe ziemniaki mogą zawierać 5-10 razy więcej polifenoli niż odmiany żółte. Dokładna ilość zależy od warunków uprawy i sposobu przygotowania. Antocyjany najlepiej zachowują się przy pieczeniu i gotowaniu na parze — długie gotowanie w dużej ilości wody wypłukuje barwniki.

Cena fioletowych ziemniaków

Fioletowe ziemniaki są droższe od klasycznych odmian. Wynika to z niższych plonów (o 20-30% mniej niż masowe odmiany żółte), mniejszej skali produkcji i pozycjonowania jako produkt premium. W sklepach i na targowiskach Provita kosztuje zazwyczaj 4-8 zł/kg wobec 1,50-3 zł/kg za popularne odmiany żółte.

W naszym gospodarstwie oferujemy Provitę w kartonach 5-24 kg z dostawą InPost. Sprzedajemy bezpośrednio bez pośredników, dlatego cena jest niższa niż w sklepach delikatesowych.

Przepisy z Provitą

Pieczone fioletowe ćwiartki

Umyj ziemniaki, pokrój na ćwiartki (nie obieraj — skórka trzyma kolor). Wymieszaj z oliwą, rozmarynem, solą i pieprzem. Piecz 30-35 minut w 200°C w jednej warstwie, obracając w połowie.

Fioletowa sałatka ziemniaczana

Ugotuj Provitę w mundurkach, ostudź, pokrój w kostkę. Dodaj jajko na twardo, ogórek kiszony, szczypiorek. Polej jogurtem z musztardą. Fioletowy kolor kontrastuje z żółtym jajkiem.

Fioletowe purée (mix z Galą)

Ugotuj pół na pół Provitę i Galę, odcedź, dodaj masło i mleko. Kolor będzie lawendowy, smak maślany od Gali z orzechową nutą Provity.